Dżem – legenda polskiego blues-rocka

Dżem to jeden z najważniejszych i najbardziej rozpoznawalnych zespołów w historii polskiego rocka. Korzenie grupy sięgają 1973 roku, kiedy wspólnie zaczęli grać bracia Beno i Adam Otrębowie, Paweł Berger oraz Aleksander Wojtasiak. Wkrótce do muzyków dołączył Ryszard Riedel, którego charakterystyczny głos i sceniczna osobowość na wiele lat stały się jednym z najważniejszych znaków rozpoznawczych zespołu.

Muzyka Dżemu od początku łączyła blues, rock, elementy country, reggae i rocka południowego. Zespół stworzył dziesiątki utworów, które z czasem stały się klasyką polskiej muzyki, a takie piosenki jak „Whisky”, „Czerwony jak cegła”, „Wehikuł czasu”, „Naiwne pytania”, „Sen o Victorii”, „List do M.” czy „Autsajder” do dziś należą do najczęściej rozpoznawanych utworów polskiego rocka.

Początki Dżemu i narodziny nazwy zespołu

Pierwsze lata działalności Dżemu miały przede wszystkim charakter amatorski. Muzycy grali w klubach, domach kultury, na zabawach i lokalnych imprezach. Nazwa grupy wywodzi się od angielskiego słowa „jam”, oznaczającego wspólne improwizowanie muzyków. Polski zapis „Dżem” pojawił się w 1974 roku.

Pod koniec lat 70. zespół zaczął coraz wyraźniej budować własny repertuar. Ważną rolę odegrali wtedy Ryszard Riedel i Leszek Faliński, którzy należeli do głównych autorów pierwszych autorskich utworów grupy.

Jarocin 1980 – przełom w historii Dżemu

Jednym z najważniejszych momentów w początkach kariery zespołu był występ na I Przeglądzie Muzyki Młodej Generacji w Jarocinie w 1980 roku. Dżem nie wygrał oficjalnie konkursu, ale został uznany za jedno z największych odkryć imprezy.

Wkrótce później grupa zaczęła regularnie pojawiać się na najważniejszych festiwalach rockowych i bluesowych w Polsce. Dżem grał m.in. na Rawie Blues, Rockowisku i kolejnych edycjach Jarocina, stopniowo budując coraz większą publiczność.

„Whisky” – utwór, który stał się hymnem Dżemu

Na początku lat 80. Dżem rozpoczął pierwsze profesjonalne sesje nagraniowe. Jednym z najważniejszych ich efektów był singiel „Paw” / „Whisky” wydany w 1982 roku.

„Whisky” z czasem stało się jednym z największych przebojów w historii zespołu. Piosenka do dziś jest obowiązkowym punktem wielu koncertów Dżemu i jednym z utworów najmocniej kojarzonych z Ryszardem Riedlem.

„Cegła” – album, który przeszedł do historii polskiego rocka

W 1985 roku ukazał się pierwszy pełnowymiarowy album studyjny Dżemu zatytułowany „Cegła”. Płyta bardzo szybko stała się jednym z najważniejszych wydawnictw w historii zespołu.

Na albumie znalazły się m.in. „Whisky”, „Czerwony jak cegła”, „Oh, Słodka”, „Jesiony” oraz „Kim jestem – jestem sobie”. Wydawnictwo ugruntowało pozycję Dżemu jako jednej z najważniejszych grup blues-rockowych w Polsce.

Ryszard Riedel – głos, który stworzył legendę Dżemu

Przez wiele lat pierwszoplanową postacią zespołu był Ryszard Riedel. Jego charakterystyczny, chropowaty głos oraz bardzo emocjonalny sposób interpretacji tekstów sprawiły, że wiele piosenek Dżemu nabrało wyjątkowego charakteru.

Riedel był nie tylko wokalistą, ale również autorem wielu tekstów. Jego piosenki często opowiadały o wolności, samotności, przyjaźni, uzależnieniach, buncie i życiu poza głównym nurtem.

To właśnie z jego głosem kojarzone są takie utwory jak „Naiwne pytania”, „Wehikuł czasu”, „List do M.”, „Sen o Victorii”, „Skazany na bluesa” czy „Autsajder”.

„Detox”, „Autsajder” i kolejne klasyczne piosenki

Na przełomie lat 80. i 90. Dżem nagrał kolejne ważne albumy. Jednym z nich był „Detox”, na którym znalazły się m.in. „List do M.”, „Sen o Victorii” oraz „Jak malowany ptak”.

Kolejnym istotnym wydawnictwem był „Autsajder”. Tytułowy utwór szybko stał się jednym z najważniejszych numerów w repertuarze zespołu i do dziś pozostaje symbolem charakterystycznej dla Dżemu opowieści o życiu na własnych zasadach.

Śmierć Ryszarda Riedla i nowy rozdział zespołu

Ryszard Riedel zmarł 30 lipca 1994 roku. Jego śmierć była jednym z najtrudniejszych momentów w historii Dżemu, ale zespół zdecydował się kontynuować działalność.

W 1995 roku nowym wokalistą został Jacek Dewódzki. Z Dżemem śpiewał przez kilka lat i uczestniczył m.in. w nagraniu albumów z kolejnego etapu działalności grupy.

W tym czasie powstały m.in. płyty „Pod wiatr” oraz „Być albo mieć”. Zespół koncertował także z orkiestrą symfoniczną i chórem, czego efektem były wydawnictwa „Dżem w Operze”.

Maciej Balcar – ponad dwie dekady z Dżemem

W 2001 roku wokalistą Dżemu został Maciej Balcar. Jego dołączenie otworzyło kolejny ważny etap w historii zespołu.

Z Balcarem grupa nagrała m.in. album „2004” oraz wydaną w 2010 roku płytę „Muza”. Z tego okresu pochodzą takie utwory jak „Do kołyski”, „Gorszy dzień”, „Do przodu” czy „Partyzant”.

Maciej Balcar śpiewał w Dżemie do 6 kwietnia 2024 roku, pozostając wokalistą zespołu przez ponad dwie dekady.

Sebastian Riedel – nowy wokalista Dżemu

6 kwietnia 2024 roku, podczas jubileuszowego koncertu z okazji 45-lecia Dżemu w katowickim Spodku, rozpoczął się kolejny rozdział w historii zespołu. Nowym wokalistą został Sebastian Riedel, syn Ryszarda Riedla.

Sebastian od wielu lat był obecny na polskiej scenie blues-rockowej i wielokrotnie występował wcześniej z Dżemem jako gość. Jego dołączenie do zespołu połączyło historię grupy z nowym etapem jej działalności.

Największe przeboje Dżemu

Przez ponad pięć dekad działalności Dżem stworzył niezwykle bogaty repertuar. Do najbardziej znanych piosenek Dżemu należą:

• Whisky
• Czerwony jak cegła
• Wehikuł czasu
• Naiwne pytania
• Sen o Victorii
• List do M.
• Autsajder
• Skazany na bluesa
• Jak malowany ptak
• Do kołyski
• Partyzant

Wiele z tych utworów przestało być wyłącznie piosenkami jednego zespołu. Z czasem stały się częścią historii polskiej muzyki i są regularnie wykonywane przez kolejne pokolenia muzyków.

Jak brzmi Dżem?

Muzyka Dżemu wyrasta przede wszystkim z bluesa i klasycznego rocka, ale w repertuarze zespołu słychać również wpływy reggae, country, soulu i amerykańskiego rocka południowego.

Charakterystyczne dla grupy są długie gitarowe partie, bluesowe harmonie, mocna sekcja rytmiczna oraz teksty opowiadające o codziennym życiu i emocjach zwykłych ludzi.

Dżem nigdy nie był wyłącznie zespołem bluesowym. Jego siłą od początku była umiejętność łączenia różnych stylów w sposób, który pozostawał łatwo rozpoznawalny już po pierwszych dźwiękach.

Dżem i największe światowe gwiazdy

W swojej historii Dżem występował na jednej scenie z wieloma światowymi gwiazdami rocka i bluesa. Zespół grał m.in. przed ZZ Top, The Rolling Stones, Erikiem Claptonem, AC/DC oraz Lynyrd Skynyrd.

Wyjątkowym symbolem pozycji Dżemu w historii polskiego rocka był również koncert Metalliki w Krakowie w 2018 roku, podczas którego amerykański zespół wykonał fragment „Wehikułu czasu”.

Dżem dzisiaj – Sebastian Riedel i koncerty zespołu

Dżem nadal aktywnie koncertuje i pozostaje jednym z najważniejszych zespołów polskiej sceny rockowej. Wokalistą grupy jest obecnie Sebastian Riedel, a na scenie towarzyszą mu muzycy związani z Dżemem od wielu lat.

W 2026 roku koncertowy skład tworzą Sebastian Riedel – wokal, Adam Otręba – gitara, Jerzy Styczyński – gitara, Zbigniew Szczerbiński – perkusja oraz Janusz Borzucki – instrumenty klawiszowe. Beno Otręba pozostaje związany z zespołem, a podczas jego nieobecności na koncertach na gitarze basowej występuje gościnnie Janusz Frychel.

Dżem – ponad pięć dekad polskiego blues-rocka

Historia Dżemu obejmuje ponad pół wieku zmian, sukcesów i trudnych momentów. Od pierwszych klubowych występów, przez Jarocin, wielkie albumy z Ryszardem Riedlem, kolejne etapy z Jackiem Dewódzkim i Maciejem Balcarem, aż po obecny skład z Sebastianem Riedlem – zespół konsekwentnie pozostaje obecny na polskiej scenie.

Największą siłą Dżemu są jednak piosenki. „Whisky”, „Czerwony jak cegła”, „Wehikuł czasu”, „Sen o Victorii”, „List do M.” czy „Autsajder” nie straciły swojej popularności mimo upływu kolejnych dekad i nadal łączą publiczność różnych pokoleń.